Deze site gebruikt cookies. Deze gebruiken we voor bezoekersgedrag (Google Analytics) en voor sociale media. Deze cookies bevatten uitsluitend anonieme informatie. Accepteer je deze cookies?

Niet akkoord
Niet meer techniek, maar minder dieren!
Terug

Niet meer techniek, maar minder dieren!

Praten over dierenaantallen lijkt wel taboe bij de overheid. Techniek staat centraal in de discussies over de intensieve veehouderij. Wim van Opbergen van Werkgroep Behoud de Peel en Patricia Brunklaus van GroenLinks mengen zich noodgedwongen in elk taai debat over stikstofnormen en verdiscontering. Met één doel voor ogen: minder beesten en meer natuur!

Hij ziet het Peel-landschap al vijftig jaar veranderen. Wim van Opbergen ging als kind vaak op pad in de omgeving met zijn ouders, twee verstokte wandelaars en natuurliefhebbers. Twintig jaar later – “desondanks”, grapt hij zelf – treedt hij in hun voetsporen. Als jonge sociaal geograaf is hij bezorgd over de intensieve turfwinning in de Peel. Hij sluit zich in 1979 aan bij de Werkgroep Behoud de Peel, die zich tegen de gemeenteplannen keert. Ook Ernst Jansz van Doe Maar doet mee. Het lukt de burgers om de Deurnese Peel tot beschermd natuurmonument te laten verklaren. Opluchting bij de milieubeschermers, die meteen enthousiast aan de slag gingen met dammen aanleggen en bomen omzagen, om het traditionele open landschap te behouden. Ze waren zich onbewust van wat nog ging komen.

Anno 2013. Tien jaar na de Reconstructie is de Peel verworden tot Megastallenland. Het stinkt er en grote stallen ontsieren het landschap. De bodem is veel te droog, water en grond zijn ernstig vervuild door ammoniak en de gezondheid van mensen en dieren staat op het spel door de vele varkens die op elkaar staan gepropt.

Emissies en luchtwassers
En waar gaat het intussen over in de Provinciale Staten? Over de mogelijkheid om 70 varkenshouders tegemoet te komen die willen uitbreiden. “Onbegrijpelijk”, oordeelt Patricia Brunklaus. Ze constateert dat de meeste politieke partijen zich hebben laten overbluffen in een technocratisch debat over de Verordening stikstof en Natura2000. Inzet van het CDA was om het ‘gecorrigeerde emissieplafond’ voor stikstof af te schaffen. Zodat de weg vrij zou zijn om de afspraken met de veehouders van de Ruwenbergconferentie (februari 2013) in te lossen. Door de boeren hiermee tegemoet te komen, hoopt het provinciebestuur dat veehouders zich gaan inspannen voor een betere veehouderij en een beter milieu.

Alle bedrijven moeten sinds eind 2007 aan stikstofemissienormen voldoen, dus emissiearme stallen hebben.  Veehouders gebruikers daarvoor vaak luchtwassers, omdat deze in theorie veel stikstof reduceren. Patricia: “Die luchtwassers binden de ammoniak aan waterdruppels en voeren het als water af. Het gevolg is minder stank en stikstof op het land.” Tot zover het goede nieuws. Want de praktijk laat zien dat boeren met luchtwassers in één klap tot ruim zeven keer zoveel dieren mogen huisvesten in dezelfde stal; de uitstoot is immers (op papier) een factor zeven minder. De praktijk is heel anders. Uit een recente inventarisatie bij Brabantse gemeentes blijkt dat veel veehouders hun luchtwassers onvoldoende of zelfs helemaal niet aan hebben staan. En dat er veel te weinig wordt gecontroleerd. Patricia: “Daar wordt niet over gerept in het debat. Het provinciebestuur, CDA voorop, wil de ‘ontwikkelingsruimte die ontstaat door benutting van nieuwe techniek’ benutten. Stallen mogen dan dus uitbreiden. Maar de techniek wordt niet goed gebruikt en niet goed gecontroleerd. Erger nog: het provinciebestuur negeert dat er in Brabant al meer dan genoeg stikstof uit ammoniak is!”

Gecorrigeerd emissieplafond
De provincie hanteerde de afgelopen jaren een gecorrigeerd emissieplafond, om te voorkomen dat veehouders de ‘bespaarde’ stikstof door emissiereducerende maatregelen als ‘milieuwinst’ in zouden boeken en hun stallen zouden uitbreiden. Dit ervoeren de veehouders als belastende regeldruk. Dankzij een stevige lobby van de veehouderij en een strikt technische uitleg van de dossiers, lukte het in maart om via Gedeputeerde en Provinciale Staten dit correctie-instrument af te schaffen. Wim van Opbergen: “Daardoor komt een einde aan de hoogst noodzakelijke beperking van de ammoniakuitstoot in Brabant! Het provinciebestuur geeft een bonus aan veebedrijven die jarenlang het milieu hebben belast. Zij mogen na plaatsing van luchtwassers hun bedrijf weer uitbreiden tot het maximale plafond of hun emissierechten verkopen aan de hoogste bieder.”

Depositobank
De provincie maakt het veehouders extra gemakkelijk om uit te breiden en legt Europese natuurregelgeving steeds weer uit in het voordeel van boeren. Zo heeft de provincie een provinciale depositiebank opgericht, om stikstofemissies te  kunnen ‘salderen’. Salderen houdt in dat een agrarisch bedrijf mag groeien in stikstof-depositie op een omliggend Natura2000-gebied. Voorwaarde is wel dat ergens anders nabij dat Natura2000-gebied minstens zoveel depositie verdwijnt - te controleren via intrekking van de milieuvergunning. De bank heeft een overzicht van die ingetrokken vergunningen. Breidt zo’n bedrijf uit, dan haalt de provincie ter compensatie een bepaalde depositiewaarde uit de bank. Wim van Opbergen: “Dit gebeurt op zo'n manier dat het zelfs voor deskundigen, zoals uit onze werkgroep, niet na te rekenen is.”

Stikstofplafond
Terug naar de basis. Wat is er mis met stikstof? Stikstof zorgt voor stank en gezondheidsrisico’s. Het bevoordeelt snel groeiende en veel voorkomende plantensoorten ten koste van zeldzame en langzamer groeiende soorten. Wim: “Hier in de Peel verdringen de grassen, bomen en varens de traditionele veenplantjes zoals de lavendelheide, de veenbes en de zonnedauw.” Patricia vult aan: “Dit geldt ook voor de de Kampina en Oisterwijkse vennen. Veilige stikstofwaarden worden nergens in Brabant meer gehaald. Ik heb een kaartje opgevraagd en gekregen van de gedeputeerde Johan van den Hout. Het is duidelijk: overal in onze provincie zit je binnen een straal van 25 kilometer van een Natura 2000-gebied.” De stikstofnormen daarvan zijn helder. Vanuit de beschermde natuur geredeneerd, mag er dus geen stal of autoweg bij.

Dierenrechten
Toch lukte het de varkenshouderijlobby keer op keer om te mogen blijven groeien. Tegensputterende partijen wordt voor ogen gehouden dat er netto geen dier meer zal bijkomen in Brabant. Er is zijn immers dierenrechtencompartimenten, die verhinderen dat er in een regio teveel dieren komen. Een gotspe, zo oordeelt Wim: “Het compartiment is veel te groot, het loopt van Midden-Brabant tot en met Midden-Limburg. Als een bedrijf in midden-Brabant of Limburg stopt, kan de Peel er dieren bij krijgen.” Patricia voegt eraan toe: “Na 2015 zijn er geen landelijke afspraken meer over de compartimentering. Waarschijnlijk geldt de beperking straks niet meer en mogen varkens door het hele land worden versleept en verdeeld.”

Meer techniek = meer dieren
De bewoners in de Peel zien die ontwikkeling met bezorgdheid tegemoet. Wim van Opbergen: “Met het huidige aantal dieren is de stikstofneerslag hier al 300% meer dan de bodem hier, hoogveen, maximaal kan verdragen. Technische innovatie is niet de oplossing. Daar krijg je hooguit 30% reductie mee. Wat we tot nu toen zien, is dat meer techniek steeds tot meer dieren leidt. Het is dweilen met de kraan open.”

Motie van treurnis
GroenLinks diende, samen met D66, recent een motie van treurnis in. Patricia: “De provincie gaat volstrekt voorbij aan de luide roep van burgers in overbelaste gebieden. Genoeg is genoeg. We hebben als provincie steeds de neiging om veehouders tegemoet te komen. We geven ze ontwikkelruimte en ze krijgen straks ook nog de helft van de 240 miljoen van de provinciale bijdrage aan het realiseren van de Ecologische Hoofdstructuur. We leggen ze geen strobreed in de weg.”

Nieuw dossier: PAS
Patricia en Wim maken alvast hun borst nat voor het volgende technische dossier dat eraan komt: de landelijke Programmatische Aanpak Stikstof. Daarin staan beleidsmaatregelen om tot stikstofreductie te komen, zoals mest emissiearm uitrijden, mestopslagen afdekken en krachtigere luchtwassertechnieken. “Volstrekt onvoldoende”, stelt Wim van Opbergen vast in één van de vele stukken die zijn Werkgroep Behoud de Peel aan het onderwerp wijdt. De echte aanpak kan alleen bestaan uit het verminderen van het aantal dieren. Patricia Brunklaus valt de werkgroep bij: “Iedereen die de moeite neemt om deze technische dossiers op zich te laten inwerken zal concluderen dat de dierenaantallen in Brabant omlaag moeten om onze natuur en gezondheid te beschermen.”